بررسی رفتار اطلاع یابی بومیان دیجیتال: مورد مطالعه ...

هدف پژوهش: بومی دیجیتال به فردی گفته می‏شود که زاده عصر دیجیتال است؛ و رایانه‏ها، تلفن همراه و به طور کلی فناوری‏های نوین زندگی آن‏ها را احاطه کرده‏اند. بومیان دیجیتال در استفاده از فناوری، راحت‏تر بوده و مهارت بهتری نسبت به نسل‏های قبلی خود دارند. وابستگی به فناوری و به تبع آن، استفاده از رسانه‏های دیجیتال باعث شده که تغییرات چشمگیری در جنبه‏های مختلف زندگی بومیان دیجیتال ایجاد شود که شیوه‏های کسب اطلاع یکی از آن‏هاست. این پژوهش با هدف شناسایی رفتار اطلاع‏یابی بومیان دیجیتال در مدارس هوشمند شهر تهران انجام شد. روش پژوهش:  این پژوهش بر مبنای هدف، کاربردی و برحسب رویکرد، کیفی است. در این پژوهش به منظور گردآوری داده‏ها از مطالعه کتابخانه‏ای، پرسشنامه و مصاحبه استفاده شد. واحد مطالعه در پژوهش حاضر دانشآموزان پایههای دهم و یازدهم دبیرستان دخترانه فائزون است. ابتدا با استفاده از ابزار پرسشنامه به صورت نمونه‏گیری هدفمند 12 نفر از دانش‏آموزان برای انجام مصاحبه انتخاب شدند. پس از آن، داده‏ها به وسیله مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری و به روش کدگذاری تحلیل شدند. یافته‏ها: از نظر منابع اطلاعاتی مورد استفاده بومیان دیجیتال، یافتهها نشان داد که گوگل، پرسش از دوستان، کتاب الکترونیکی، کتاب چاپی و ویکی‏پدیا بیشترین استفاده را داشته‏اند؛ اما به کتابخانه به عنوان منبع اطلاعاتی توجه چندانی ندارند و به آن مراجعه نمی‏کنند. از لحاظ فرایند اطلاع‏یابی، یافته‏ها نشان داد که جستجوی اطلاعات در این نسل غیرخطی است و تمامی آن‏ها از یک الگوی خاص پیروی نمی‏کنند. از آنجا که بومیان دیجیتال دسترسی خوبی به ابزارهای اطلاعاتی دارند و ساعت بالایی صرف حضور در رسانه‏های دیجیتالی می‏کنند؛ بنابراین، معمولاً از فضای مجازی برای رفع نیازهایشان استفاده می‏کنند. موانع احتمالی در دسترسی به اطلاعات از دید بومیان دیجیتال شامل: فیلترینگ، ضعف زبان انگلیسی، ضعف مهارت سواد اطلاعاتی، سرعت پایین اینترنت، هزینه بالای اینترنت و عدم دسترسی به محتوای با کیفیت به زبان فارسی است. سایر یافته‏ها در خصوص ارزیابی منابع اطلاعاتی نشان داد که بومیان دیجیتال در ارزیابی منابع آموزشی در سطح خوبی قرار دارند؛ اما در ارزیابی منابع غیرآموزشی به طور مثال، در فضای رسانه‏های اجتماعی عملکرد ضعیفی دارند.  نتیجه‏گیری:   بومیان دیجیتال در مهارت جستجوی اطلاعات عملکرد ضعیفی داشته و تلاش و وقت چندانی صرف آزمودن روشهای مختلف جستجو برای بازیابی اطلاعات مناسب نمیکنند. همچنین، آنان در ارزیابی مطالب منتشر شده در رسانههای اجتماعی عملکرد ضعیفی داشته و اهمیتی برای اعتبارسنجی پیامها قائل نیستند. با توجه به اهمیت موارد پیشگفته، پیشنهاد می‏شود که برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی مرتبط با سواد دیجیتال و سواد رسانهای در دستور کار آموزش و پرورش قرار داده شود.