ارزیابی رویکرد توسعه اراضی دیم در مدیریت و ...

نیاز به تولید محصولات کشاورزی و محدودیت منابع آب، بهعنوان عامل مهم در تولیدات کشاورزی، منجر به تشدید کمآبی در بسیاری از نقاط جهان شده است. سازمان بینالمللی مدیریت آب (IOM) با تأکید بر مدیریت آب آبیاری از طریق توسعه اراضی دیم، امکان افزایش تولیدات مواد غذایی را در جهان پیشبینی کرده است. در مطالعه حاضر با توجه به نقش مؤثر رویکرد توسعه کشت دیم در برنامهریزی و مدیریت بهینه منابع آب، با استفاده از مدل هیدرولوژیکی SWAT به ارزیابی توزیع زمانی و مکانی ذخیره رطوبت خاک بهمنظور پایش مناطق مستعد و کاهش عدم قطعیت زراعت دیم، در سطح زیر حوضههای حوضه آبریز خرمآباد پرداختهشده است. نتایج نشان داد، پتانسیل ذخیره رطوبتی خاک، بین 600 تا 420 میلیمتر در سال است. ازاینرو میتوان از میان الگوی زراعی موجود کشت محصولات گندم، جو، نخود و عدس بهصورت دیم کشت نمود جایگزینی زراعت دیم محصولات مذکور میتواند 61/153 میلیون مترمکعب، صرفهجویی آب مصرفی حاصل از تغییر کشت آبی به دیم را به همراه داشته باشد. در دشتهای مرکزی و کمالوند 17900 هکتار به کشت محصولات آببر یونجه، هندوانه، سیبزمینی و برنج اختصاص دادهشده است. جایگزین نمودن محصولات آببر با محصولات زراعی باارزش اقتصادی بالا و نیاز آبی پایین مانند زعفران و موسیر باعث صرفهجویی 68/117 میلیون مترمکعب آب آبیاری در یکفصل زراعی خواهد شد. نتایج نشان داد که تغییر الگوی آبیاری محصولات مستعد زراعت دیم از آبی به دیم و همچنین حذف محصولات آببر، در مجموع باعث صرفهجویی 29/271 میلیون مترمکعب آب مصرفی طی یک دوره زراعی میشود.