بررسی خطر گرفتگی شیمیایی فیلترهای مصنوعی حاصل از ...

گرفتگی یکی از مشکلات اصلی پوششهای زهکشی در زمان اجرا و بهرهبرداری میباشد. این تحقیق با هدف بررسی خطر گرفتگی شیمیایی فیلترهای مصنوعی حاصل از رسوبگذاری کربنات کلسیم در آزمایشگاه دانشکده مهندسی علوم آب- دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا شد. نمونه برداری از عمق یک ونیم متری نصب زهکش ها از منطقه سلطان آباد (در محدوده اراضی طرح فجر رامهرمز) انجام شد. مدل شامل یک استوانه از جنس پلی اتیلن شامل توری، شن، پوشش مصنوعی، خاک و آب بود. با استفاده از ورودی و خروجی تعبیه شده در بالای استوانه ها، ارتفاع آبی ثابت ایجاد شد که بر اساس قانون دارسی دبی و هدایت هیدرولیکی اندازهگیری شد. این پژوهش شامل سه تیمار بود که با سه تکرار انجام شد. تیمار اول در شرایط بهرهبردای مداوم، تیمار دوم در شرایط قطع و وصل جریان و تیمار سوم تحت حرارت قرار داشت. داده های دبی و هدایت هیدرولیکی به منظور بررسی معنادار بودن به وسیله نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد دبی و هدایت هیدرولیکی تا رسیدن به نقطه اوج افزایش، سپس کاهش و تا رسیدن به روند ثابت ادامه یافتند. میزان کاهش دبی و هدایت هیدرولیکی در تیمار منقطع 56/19 درصد و در تیمار تحت گرما 77/29 درصد نسبت به تیمار پیوسته بود. همچنین احتمال رسوبگذاری کربناتکلسیم بر اساس سه شاخص لانژلیر، ریزنار و استیف دیویس محاسبه شد. نتایج نشان داد احتمال رسوبگذاری در شرایط ماندگاری آب در خاک زیاد بوده است اما در صورت حرکت آب و عبور آن از فیلتر احتمال رسوبگذاری به حداقل ممکن رسیده و گرفتگی در درازمدت اتفاق خواهد افتاد. این مدت بیشتر از عمر مفید شبکه زهکشی خواهد بود. عکسبرداری الکترونیکی نیز صحت نتایج مبنی بر عدم رسوب و گرفتگی را نشان داد.