تحلیل و ارزیابی راهبردهای حفاظتی تالاب هورالعظیم با ...

اکوسیستمهای تالاب,ی کالاها و خدمات زیستمحیطی متعددی را فراهم میکنند. اما امروزه این سیستمهای با ارزش تحت فشار فوقالعادهای بهدلیل فشارهای انسانی، افزایش شهرنشینی، صنعتی شدن و تشدید کشاورزی و گردشگری نابخردانه و بهرهبرداری بیش از حد از منابع طبیعی میباشند که سبب کاهش در عملکرد هیدرولوژیکی، اقتصادی و زیستمحیطی آنها شده است. تالاب هورالعظیم, یکی از پناهگاههای حیات وحش و اکوسیستمهای آبی ایران است که فشارهای وارده بر آن در چند دهه اخیر تأثیرات مهمی بر ساختار و کارکرد این تالاب گذاشته است. این تالاب در منطقه مرزی مشترک ایران و عراق در جنوبغربی ایران و در شهرستان دشتآزادگان از استان خوزستان واقع شده است. از اینرو, لازم است به منظور حفاظت از تالاب هورالعظیم، مدیریت بهینه منابع و سیاستهای مناسب محیطزیستی اتخاذ گردد. این پژوهش با هدف تدوین برنامه راهبردی حفاظتی, در تالاب هورالعظیم در سال 1394 صورت پذیرفت. بدین منظور در نخستین گام به شناسایی عوامل داخلی (نقاط ضعف و قوت) و عوامل خارجی (فرصتها و تهدیدات) پرداخته شد. سپس عوامل داخلی و خارجی در قالب جداول ارزیابی, عوامل داخلی (IFE) و ارزیابی عوامل خارجی (EFE) نمرهدهی و وزندهی شدند. جهت وزندهی عوامل داخلی و خارجی از فرایند تحلیل, سلسله مراتبی (AHP) و نرمافزار Expert choice استفاده گردید. ماتریس IFE با امتیاز 58/1 بیانگر این بود که تالاب هورالعظیم دارای نقاط ضعف بیشتری نسبت به قوتهای موجود و EFE با کسب امتیاز 82/1 بیانگر وجود تهدیدهای بیشتری نسبت به فرصتها بود. نتایج بهدست آمده مؤید آن است که ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺗﺤﺖ ﺑﺮﺭﺳﯽ به منظور تدوین راهبردی حفاظتی بر اساس ماتریس SWOT ﺩﺭ ﺷﺮﺍﯾﻂ تدافعی (ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﯼ WT) ﻗﺮﺍﺭ میﮔﯿﺮﺩ و براساس تحلیل QSPM، راهبرد (WT2) تهیه بانک اطلاعات از میزان و نوع آلایندهها با هدف حفاظت از تالاب و پایش آن دارای بالاترین اولویت را از بین راهبردهای, حفاظتی بهخود اختصاص داد. بدون تردید شناخت درست و دقیق از عوامل تهدیدکننده تالابها براساس اهمیت و میزان تاثیرگذاری آنها میتواند زمینه را برای جلوگیری و مقابله اصولیتر با این عوامل و نیز تهیه و اجرای دقیق طرحهای حفاظت از تالابها و مدیریت زیستمحیطی آنها فراهم آورد.